ژنیکوپلاستی

در وضعیت ژنیکوماستی بافت غده سینه در مردان بیش از حد رشد کرده و گاهی اوقات باعث ظاهری ناپسند یا حساسیت به نوک سینه می شود. این مشکل دلایل زیادی دارد و در دوره از زندگی از جمله دوران نوزادی، نوجوانی یا اواسط تا اواخر زندگی رخ می دهد؛ البته توجه کنید که ژنیکوماستی با بزرگ شدن سینه به دلیل رسوبات چربی که در مردان دارای اضافه وزن مشاهده می شود، متمایز است. این عارضه اغلب خود به خود از بین می رود، اما درمان هایی برای موارد شدید یا مداوم وجود دارد که یکی از آنها ژنیکوپلاستی یا همان جراحی ژنیکوماستی می باشد. جراحی ژنیکوپلاستی به صورت ساده ای انجام می شود و در عین حال یک درمان قطعی با نتیجه ای دائمی را فراهم می کند که عوارض جانبی محدود آن به سرعت بهبود می یابند.

تا 70 درصد از مردان در اوایل تا اواسط بلوغ به دلیل تغییرات هورمونی طبیعی که در دوران بلوغ رخ می دهد، ژنیکوماستی را تجربه می کنند؛ این مشکل در بین مردان میانسال و مسن نیز شایع است.

علل شایع ژنیکوماستی

اگرچه مردم آندروژن ها (مانند تستوسترون) را به عنوان هورمون های مردانه و استروژن ها را به عنوان هورمون های زنانه می شناسند، اما افراد هر دو جنس، هر دو نوع هورمون را تولید می کنند. در مردان، آندروژن ها هورمون غالب هستند، اما مقادیر کمی استروژن نیز وجود دارد، ژنیکوماستی زمانی رخ می دهد که تعادل میزان هورمون ها با افزایش استروژن یا کاهش آندروژن تغییر کند. این می تواند به دلیل تغییرات هورمونی مورد انتظار در دوران بلوغ یا افزایش سن یا به دلیل استفاده از برخی داروها یا محصولات گیاهی باشد.

شایع ترین علل ژنیکوماستی در مردان بالغ که به دنبال ارزیابی پزشکی هستند عبارتند از:

• بلوغ – عامل رایج ژنیکوماستی

ژنیکوماستی که در دوران بلوغ رخ می دهد معمولاً بدون درمان در عرض شش ماه تا دو سال برطرف می شود؛ این عارضه بین سنین 12 تا 14 سالگی ایجاد می شود، اگر در سن بیش از 17 سالگی رخ دهد، ممکن است در حدود 20 درصد افراد باقی بماند.

• داروها – دومین عامل ایجاد ژنیکوماستی

بسیاری از داروها با ایجاد ژنیکوماستی مرتبط هستند، از جمله:

✔ اسپیرونولاکتون (نام تجاری: آلداکتون)، دارویی که برای درمان نارسایی قلبی، فشار خون بالا و چندین بیماری دیگر استفاده می شود.

✔ کتوکونازول، دارویی که برای درمان عفونت های قارچی استفاده می شود.

✔ سایمتیدین (نام تجاری: تاگامت) و داروهای مرتبط به نام مسدود کننده های گیرنده H2، از این داروها برای درمان زخم معده و سوزش سر دل شدید استفاده می شود.

✔ ژنیکوماستی در 75 درصد از مردانی که داروهایی به نام آنتی آندروژن ها را برای درمان سرطان پروستات مصرف می کنند، رخ می دهد.

✔ تعدادی از مکمل های غذایی که برای کمک به بدن سازان و سایر ورزشکاران تبلیغ می شوند، با آندروژن ها و سایر موادی که ممکن است باعث ژنیکوماستی شوند، به صورت تقلبی تولید شده اند. محصولات سویا، مانند شیر سویا، معمولا باعث ژنیکوماستی نمی شوند، مگر اینکه مقادیر بسیار زیادی به طور منظم مصرف شوند.

✔ مردانی که درمان ترکیبی برای ویروس نقص ایمنی انسانی HIV یا سندرم نقص ایمنی اکتسابی AIDS، مصرف می کنند، گاهی اوقات سینه های بزرگی را تجربه می کنند.

علل ناشناخته (ایدیوپاتیک) برای ژنیکوماستی

همیشه مشخص نیست که چه چیزی باعث ژنیکوماستی در اواسط تا اواخر زندگی می شود، با این حال با افزایش سن مردان، سطح تستوسترون خون کاهش می یابد و تعادل هورمونی به میزان بالاتری از نسبت استروژن به تستوسترون تغییر می کند، این عوامل احتمالاً در بیشتر موارد در ژنیکوماستی ایدیوپاتیک نقش دارند.

تشخیص بیماری ژنیکوماستی

ژنیکوماستی را نباید با لیپوماستی (همچنین به عنوان شبه ژنیکوماستی) اشتباه گرفت، لیپوماستی در مردان دارای اضافه وزن که سینه هایشان به دلیل رسوبات چربی بزرگ می شود، رخ می دهد. اگر شما یک مرد با سینه های بزرگ یا حساس هستید، پزشک معاینه ای را برای تعیین اینکه آیا بافت سینه شما چرب است یا غده ای انجام می دهد. بافت غده ای برای ترشح موادی مانند شیر یا هورمون ها طراحی شده و معمولا دارای شبکه ای از مجاری است که قابل لمس است. اگر پزشک در تعیین اینکه آیا به ژنیکوپلاستی نیاز دارید یا خیر، تردید داشته باشد، ممکن است به شما توصیه کند که یک سونوگرافی پستان یا ماموگرافی (یک عکس اشعه ایکس تخصصی از پستان) انجام دهید.

ممکن است برای اندازه گیری سطح تستوسترون خون و دو هورمون هیپوفیز، هورمون لوتئینیزه کننده و هورمون محرک فولیکول، آزمایش خون تجویز شود؛ گاهی ممکن است هورمون های دیگری مانند آزمایش تیروئید نیز لازم باشد. اگر علت ژنیکوماستی مشخص شود (به عنوان مثال بلوغ یا مصرف برخی داروها)، اغلب نیازی به آزمایش خون نیست.

درمان بزرگ شدن سینه در مردان

بهترین درمان برای ژنیکوماستی به علت، مدت و شدت آن و اینکه آیا باعث درد یا ناراحتی می شود بستگی دارد.

1- از آنجا که ژنیکوماستی بلوغ معمولاً خود به خود از بین می رود، معمولاً در دوران نوجوانی درمان توصیه نمی شود، در عوض پزشک تغییرات اندازه را برای چندین ماه مشاهده می کند و در بیشتر موارد، ژنیکوماستی بلوغ در این مدت برطرف می شود.

2- برای مردان مبتلا به ژنیکوماستی شدید که باعث حساسیت شدید یا ظاهری بسیار برجسته می شود، ممکن است یک دوره کوتاه دارویی توصیه شود. این داروهای تجویزی اثرات استروژن را در بدن مسدود می کنند و می توانند اندازه سینه ها را تا حدودی کاهش دهند.

3- معمولاً در مردان بزرگسالی که ژنیکوماستی آنها به دلیل یک مشکل اساسی سلامتی یا دارو ایجاد شده، درمان توصیه نمی شود؛ در این مردان، درمان بیماری زمینه ای یا قطع داروی مشکل ساز معمولاً باعث برطرف شدن ژنیکوماستی می شود.

4- برای مردان مبتلا به ژنیکوماستی ایدیوپاتیک که باعث ناراحتی می شود و بیش از سه ماه طول می کشد، ممکن است یک دوره کوتاه (سه تا شش ماه) داروهای محدود کننده استروژن توصیه شود.

5- ژنیکوماستی یک عارضه شایع در درمان هورمونی برای سرطان پروستات است، با این حال گزینه های درمانی برای جلوگیری از ایجاد ژنیکوماستی، از جمله دارو و پرتودرمانی در این دوران نیز وجود دارد.

6- درمان سینه های بزرگ با پرتودرمانی قبل از شروع درمان آنتی آندروژن می تواند از ژنیکوماستی در برخی از مردان جلوگیری کند.

7- در صورت مشکوک بودن به لیپوماستی، نیازی به انجام کاری نیست و می توان به بیمار اطمینان داد که کاهش وزن منجر به رفع این مشکل خواهد شد و همچنین برای سلامت کلی بسیار مفید است.

ژنیکوپلاستی

اگرچه داروهای مرتبط برای مردانی که برای چند ماه سینه هایشان بزرگ شده، مؤثر است، اما این داروها در مردانی که بافت سینه شان حساس نیست یا بیش از یک سال دچار ژنیکوماستی هستند، مؤثر نیست. در چنین شرایطی جراحی یا ژنیکوپلاستی یک گزینه برای کاهش اندازه سینه ها می باشد. برای نوجوانان، معمولاً تا زمانی که بلوغ کامل نشده، جراحی توصیه نمی شود؛ اگر جراحی قبل از اتمام بلوغ انجام شود، ممکن است بافت سینه رشد مجدد داشته باشد. وسعت جراحی ژنیکوماستی بستگی به شدت بزرگ شدن سینه و وجود بافت چربی اضافی دارد، بسیاری از مردان با ترکیبی از برداشتن بافت غدد با جراحی و لیپوساکشن درمان می شوند. داروها در صورتی موثرتر هستند که در اولین فرصت ممکن پس از مشاهده علائم اولیه استفاده شوند، در حالی که جراحی ژنیکوپلاستی می تواند در هر زمانی با نتایج مشابه انجام شود.

در برخی موارد به همراه ژنیکوپلاستی جراحی زیبایی گسترده تر، از جمله برداشتن جزئی پوست سینه، برای مردانی که بزرگ شدن سینه شان شدید است یا کسانی که افتادگی بیش از حد بافت سینه دارند که ممکن است پس از کاهش وزن رخ دهد، انجام می شود.

جراحی ژنیکوپلاستی چگونه انجام می شود؟

از آنجایی که ژنیکوپلاستی یک روش جراحی است، برای انجام آن فرد کاملا بیهوش خواهد شد. سپس در ناحیه آرئول یک برش نازک انجام می شود و یک کانولا که وارد این برش شده، چربی ها را شل کرده و لیپوساکشن برای حذف بافت های چربی استفاده می شود. سپس در صورت نیاز بافت های غددی و پوست اضافه نیز برداشته می شود، در روش ژنیکوپلاستی درد زیادی وجود نخواهد داشت و زخم ناشی از برش سریع بهبود می یابد و پس از مدتی به سختی قابل مشاهده است. برای کنترل تجمع مایعات در روزهای ابتدایی بعد از جراحی ژنیکوماستی پوشیدن گن مخصوص به افراد توصیه می شود.

ممکن است در زمان به هوش آمدت دچار تهوع شوید که طبیعیست، کافیست استراحت کنید و کم کم شروع به نوشیدن مایعات و غذاهای سبک کنید. ریکاوری و دوران نقاهت بعد از ژنیکوپلاستی کوتاه مدت است و بعد از حدود یک هفته تا ده روز می توانید به کار و فعالیت روزانه خود را شروع کنید. البته توجه داشته باشید که مانند هر عمل جراحی دیگر نباید به خودتان فشار بیاورید و حداقل برای 4 هفته کار سنگین و ورزش کردن را به تاخیر بیاندازید. عوارض جانبی احتمالی ژنیکوپلاستی تورم، کبودی و کمی درد است که با استراحت، مصرف داروهای تجویزی و پیروی از دستورالعمل های مراقبتی بعدی در دوره نقاهت از بین خواهند رفت. در طول این مدت باید رو به بالا بخوابید، زخم های ناشی از جراحی را تمیز و خشک نگه دارید و تا زمانی که پزشک اجازه نداده حمام نکنید.